احمد على خان وزيرى
17
جغرافياى بلوچستان ( فارسى )
ابراهيم خان بزرگ و عامل سبّ است . در باغات سبّ مركّبات و انار زياد است . [ 63 ] عجب اينكه هلو كه ميوه سردسير است ، در باغات آنجا مىباشد . و از خصايص سبّ آنكه نخل را كه غرس مىنمايند ، سال سوم خرما مىدهد . سبّ از سبّ تا دزّك ده فرسخ است . راه آن كوه و رودخانه است . ولى زراعت و نخل ندارد عرّاده مىرود . دزّك چهل و يك قلعه دارد و يك قلعه بزرگ دارد كه امام و قاضى دارد . محصولات آنجا پنبه و گندم و جو و ذرّت [ 64 ] و باقلا و ماش و كنجد است . هوايش گرم ، آبش قنات است و باغات زياد دارد . درخت سرو و كاج در باغات آنجا بسيار است . درخت توت هم بسيار دارد . سالى يك صد من ابريشم آنجا عمل مىآيد و شش صدهزار من خرما مىشود . اگر مربّى باشد ، قابل ده هزار من ابريشم مىباشد . در قلعهء آنجا خانه خشتى هم مىباشد . عدد نفوس آنجا بيست و پنج هزار نفر مىشود . بيشتر زراعت پيشه و فلّاح [ 65 ] و جولاه مىباشند . پارچهء پنبه و ابريشمى مىبافند . ماليات آنها سه من ، يك من است . ولى ابراهيم خان تعدّى زياد به آنجا كرده و مىكند . بزرگ آنجا مير علم خان بوده ، كه خلفا عن خلف در دزّك بزرگ بودند . از بنىاعمام محمّد شاه سبّى مىباشد و آن هم خود را سيّد و از اولاد شاه نعمة اللّه مىدانست . مير علم خان شخص بزرگ و محترمى بوده و صاحب مال و رجال . بيچاره خود به طيب خاطر در سنهء هزار و دويست [ 66 ] و شصت و نه هجرى كه امامعلى خان از جانب خانبابا سردار حكمران كرمان ، حكومت بلوچستان داشت ، به قدم اطاعت پيش امامعلى خان آمده و پيشكش و ماليات داده و امامعلى خان را تحريك و تقويت و تحريص بر تسخير و تصرّف سبّ نمود و واقعا سبب تصرّف سبّ و اضمحلال محمّد شاه ، مير علم خان شد . و هرچه صلاح و پيشرفت امور بلوچستان مىدانست به امامعلى خان خاطرنشان مىنمود و آنى از دولتخواهى و خدمت نمىآسود . تا در سنهء هزار و دويست و هفتاد و شش به دار جاويد خراميد .